Sunday, 29 September 2013

ನಾ ಕಂಡ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ


                                                           
 ಗುಜರಾತ್ ಗಾಂಧಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾಡು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದ್ವೇಷ, ದಳ್ಳುರಿ, ಅಸೂಯೆಗಳ ಬೀಡು ಕೂಡ ಹೌದು.ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಗುಜರಾತ್ ನರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ, ಇಂಡಿಯಾದ ಲಂಕಾ ಫೈರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನಗರ ಈಗ ದ್ವೇಷ ಹಾಗು ಧರ್ಮ-ಕೋಮುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಸುಮಾರು 218 ಬಟ್ಟೆ ಮಿಲ್‍ಗಳಿರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಿಲ್‍ಗಳ ಚಿಮಣಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಹೊಗೆಯೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಎದೆಯೊಳಗೂ ಕೂಡ ಕೋಮು ಜ್ವಾಲೆಯ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ನೀವು ಈ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಿಲೀಪ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅರೆಸುಟ್ಟ ವಾಹನಗಳು, ಮುರಿದುಹೋದ ಸೈಕಲ್‍ಗಳು, ಕಿತ್ತುಹೋದ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಹಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಬಂದೂಕು ಹಿಡಿದು ನಿಂತ ಪೋಲೀಸರು, ರಸ್ತೆಯ ನಡುವೆಯೇ ಎದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ದೇವಾಲಯಹಾಗು ಮಸೀದಿಗಳು, ಮನೆ ಮನೆಯ ಮೇಲೂ ಹಾರಾಡುವ ಕೇಸರಿ ಹಾಗು ಹಸಿರು ಬಾವುಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ನಾಡಿನ ನೋವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಮೂಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.
                        ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುವಈ ನಗರ, ಒಮ್ಮೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ನೀವು ನಂಬುತ್ತೀರಾ ? ಹೌದು ನಂಬಲೇಬೇಕು. ಗಾಂಧಿಯವರು  ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಹರಿಜನ ಮತ್ತು ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದು ಈನಗರದಲ್ಲೇ. ಅಹಮದಾಬಾದ್‍ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಬರಮತಿ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ 1915 ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ ಸುಮಾರು 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು ವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದೂ ಕೂಡ ಈ ಆಶ್ರಮ ಗತ ವೈಭವವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬದುಕಿನ ಕುರುಹುಗಳನ್ನುತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದೆ. ಆದರೆ ಆಶ್ರಮದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿದಿದ್ದ ಸಬರಮತಿ ಇಂದು ಬರಿದಾಗಿದ್ದಾಳೆ.ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದು ನೀರಲ್ಲ, ಮಿಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಣ್ಣದ ದ್ರವ ಮಾತ್ರ. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಈ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆ. ನೀವು ಕೇಳಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರೆ ಸಾಕು, ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಬರಮತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನೂರಾರು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ತಾವು ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ನಮಗೆ ಗಂಡಬೇರುಂಡ ಪಕ್ಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಹಾಗೆ.

ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀವು ಕಾಲಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿನ ವಾಹನಗಳು ಉಗುಳುವ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಬರುವ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆಯಿಂದ ನಿಮಗೆ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟುವ ಅನುಭವವಾದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ.ದೂರವನ್ನು ಆಟೋದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಸುಮಾರು 40 ನಿಮಿಷಗಳು.ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಚಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀವೇಊಹಿಸಿ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಹಾಯ್ದು ಈ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವಾದ ಲಾಲ್ ದರ್ವಾಜದಿಂದ ಸುಮಾರು 7 ಕಿ.ಮೀ.ದೂರದ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಿಟಿ ಬಸ್‍ನಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದಾಕ್ಷಣ ಉರಿಯುವ ಬಿಸಿಲಲ್ಲೂ ತಂಪೆರೆಯುವ ಬೇವಿನ ಮರಗಳು, ಮರದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೂಗುವ ಕಾಜಾಣಗಳು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಾ ನಲಿಯುವ ನವಿಲುಗಳು, ಈ ಆಶ್ರಮದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಗೋಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಕರುಗಳು ಕೂಗುವ ಅಂಬಾಎಂಬ ಧ್ವನಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸಿತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಶ್ರಮದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ಅಲೆಅಲೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿ ಬರುವ ಮೀರಾ ಭಜನೆ ಗೀತೆಗಳು, ಗೀತಾ ಗೋವಿಂದದ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು ಭಾವಪರವಶಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
                        ಈ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದೇ ಒಂದು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಸಂಗತಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದ ಗಾಂಧೀಜಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಆಗು-ಹೋಗುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಾಗ `ಈ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋರಾಡುವ ಮೊದಲು, ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಶಿಸ್ತು,ಶ್ರದ್ಧೆ, ಸಂಯಮ ಹಾಗು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು, ಇಂತಹ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸುಗಾರರನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದು ವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಗತ್ಯವೆಂದು' ಮನಗಂಡ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳ ಅಹಮದಾಬಾದಿನ ಸಬರಮತಿ ನದಿತೀರದಒಂದು ಸ್ಮಶಾನದ ಜಾಗ. 1915 ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಕರ್ ಎಂಬುವವರಿಂದ 8 ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು 2,500 ರೂಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಂಡಾಗ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಹುಚ್ಚಪ್ಪ ಎಂದು ಕರೆದವರುಂಟು

                        ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹಿಂಬಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಆಶ್ರಮ ಕ್ರಮೇಣ ನೂರಾರು ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಯಿತು. ಮಗನ್‍ಲಾಲ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಈ ಆಶ್ರಮದ ಶಿಲ್ಪಿಯೆಂದು ಕರೆದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಕೇವಲಸ್ಮಶಾನವಾಗಿದ್ದ ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗಿಡ ಮರಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿ ಇಡೀ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನದಿತೀರದ ನಂದನವನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಮಗನ್‍ಲಾಲ್‍ನದು. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಈತ ಗಾಂಧೀಜಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ. ಈತ ಸತ್ತಾಗ `ಮಗನ್‍ಲಾಲ್ ಇಲ್ಲದ ನನ್ನ ಬದುಕು ಗಂಡನಿಲ್ಲದ ವಿಧವೆಯಂತೆ' ಎಂದು ಗಾಂಧೀಜಿ ರೋಧಿಸಿದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಗೆ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪøಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟದ್ದು ಕೂಡ ಈ ಆಶ್ರಮ.
                        ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ಕನಸುಗಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು ವಾಗಿದ್ದ ಈ ಆಶ್ರಮದ ಕಾರ್ಯ ಕಲಾಪ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದು 1930 ರಲ್ಲಿ. ಅಹಮದಾಬಾದಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 240 ಕಿ.ಮೀ.ದೂರದ ಸೂರತ್ ಬಳಿಯ ದಂಡಿಗೆ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ಈ ದೇಶಕ್ಕೆಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವವರೆಗೂ ಈ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು. ಅವರು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಟ ದಿನವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ `ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ವಿಯೋಗ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು
            
          
ಗಾಂಧೀಜಿ ಆಶ್ರಮ ಬಿಟ್ಟ ನಂತರವೂ ಕೆಲ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಈ ಆಶ್ರಮವನ್ನು1933 ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರೇ ಹರಿಜನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. 1948 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣಾನಂತರಅವರ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿರಿಸಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಗುಜರಾತ್ ಸರಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ನೀವುಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಎಡಭಾಗದ ಕುಟೀರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅವರ ಬದುಕಿನಎಲ್ಲಾ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರು ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು, ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ನುಡಿದಮಾತುಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರುದಿನಾಂಕ 23-9-39 ರಂದು ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಟ್ಲರ್‍ಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ, ಪತ್ರದ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳು `ಪ್ರಿಯ ಗೆಳೆಯಾ ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಸ್ನೇಹಿತರು ನಿನಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಯಾರಿಗೆ ಏನೇ ಬರೆದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬುವವನು ನಾನು. ಈ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ನೀನು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತೀಯೊ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನನ್ನ ಈ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತೀಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೀನಿ. ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿರುವ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೀನೊಬ್ಬನೆ, ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತಾ? ಯುದ್ಧ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕುವ, ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡುವ ಅಸ್ತ್ರವೇ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ನೀನು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದೀಯಾ.ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ನೀನು ಇದಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗ ಬೇಕಾಗುವುದು. ಇನ್ನಾದರು ನಿನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹೊಸಹಾದಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾರೆಯಾ?'. ಗಾಂಧೀಜಿ ನುಡಿದ ಹಾಗೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರ್ ಬೆಲೆ ತೆರಲೇಬೇಕಾಯಿತು.

    ಅದೇ ರೀತಿ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್‍ನ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಜನರಲ್ ಡಯರನು ತನ್ನ ಕೊನೆಯದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪಾಲಿಗೆ ಹೀರೊ ಆಗಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಒಮ್ಮೆ ಮನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದಜಾರಿ ಬಿದ್ದು ತಲೆ ಕೆಟ್ಟು ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗಾಂಧೀಜಿ ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳಿವು.
          
            
`ನಾನು, ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಜನ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮೆರೆಸಿದರು. ಅವನ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ದುಖ: ನೋವುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ'. ಪ್ರಾಯಶ: ಇಂತಹ ಚಿಂತನೆಗಳೇ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಮಹಾತ್ಮನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ್ದು. ಈ ದಾಖಲೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಗಳು ನಿಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಬಲ್ಲವು.
                        ಚಿತ್ರ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಜಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಹೊಲಿಯುತ್ತಾ `ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಹೊಲಿಯುವುದೇ ತುಂಬಾಖುಷಿ ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ, ನಿಮಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕಾಲಿನ ಅಳತೆ ಕೊಡಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಹಾಗು ಅವರು ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಸಂತೋಷ ಕೂಟ ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಮೂಹ ಗಾನ ಹಾಡುತ್ತಾ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ನಿನಗೊಬ್ಬ ಸಂಗಾತಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಅಲ್ಲವೇ ? ಎಂದು ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಇಲ್ಲ ನನಗೆ ಈ ಕೋಲೇ ಸಾಕು ಎಂದು ಕೋಲು ಹಿಡಿದು ಗಾಂಧಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ, ನೋವಿನಲ್ಲೂ ನಗು ತರುವಂತಹದ್ದು. ಕುಟೀರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲೇ ಗಾಂಧೀಜಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಬರಮತಿ ನದಿಯಸೋಪಾನ, ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರ, ನದಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಅವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಹೃದಯಕುಂಜನಿವಾಸ. ಈ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿವಾಸದೊಳಗೆ ಕಸ್ತೂರಿಬಾರವರ ಕೊಠಡಿ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆ, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಹೃದಯಕುಂಜ ನಿವಾಸದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿನೋಬಾರವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಪಾರಿವಾಳದ ಗೂಡಿನಂತಹ ಪುಟ್ಟ ಮನೆ, ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಅತಿಥಿಗಳ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಆಶ್ರಮ ಬಿಡುವ ಮುನ್ನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಹುಡುಗ,ಇಂದು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನಿವಾಸದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಹೊಣೆಹೊತ್ತು, ಚರಕದಲ್ಲಿ ನೂಲುತ್ತಾ ,ಆಶ್ರಮದ ಜೀವಂತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಕೊಂಡಿಯಂತಿರುವ ವೃದ್ಧ ದಾದಾಬಾಯ್ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
                        
                        .
ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸಂಜೆಯ ನಂತರ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಬಹುದು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಾಗು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ 90 ನಿಮಿಷದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗು ಶಾಲಾ ದಿನಚರಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹೋರಾಟ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಹೋರಾಟ ಆಶ್ರಮದ ದಿನಚರಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿಬಾ ನಿಧನರಾದಾಗ ಗಾಂಧಿ ರೋಧಿಸಿದ ಆ ನೀರವ ಮೌನ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ನೊಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಾಡಿದ ಮಾತುಗಳು, ಇವಲ್ಲದೆಗಾಂಧೀಜಿ ನಿಧನರಾದಾಗ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ನೆಹರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ನಾಯಕರು ಗದ್ಗದಿತರಾಗಿ ನುಡಿದ ನಮನಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
                        ಇಡೀ ದಿನ ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕಾಲ ಕಳೆದದ್ದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸುಂದರ ಪರಿಸರಇಲ್ಲಿಯದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಆಶ್ರಮ ಇಂದಿನ ಸುಳ್ಳು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಮಾತಿನ ಮಂಟಪದಿಂದ ಅಂದಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
                         
                        (4-10-1987 ಸುದ್ಧಿ ಸಂಗಾತಿ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ)





No comments:

Post a Comment